Ryczałt za nocleg jednak niezgodny z Konstytucją

Dariusz Szczecina        24 listopada 2016        26 komentarzy

Trybunał Konstytucyjny

Z wielką ciekawością i uwagą śledziłem przebieg dzisiejszej rozprawy przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącej tematu ryczałtów za nocleg dla kierowców zawodowych w podróżach poza granicami kraju. Przebieg samej rozprawy opisałem w komentarzach do mojego wcześniejszego wpisu.

Niestety dla kierowców w sprawie o sygn. K 11/15 Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy stanowiące podstawę roszczeń o zapłatę ryczałtów za nocleg są niezgodne z Konstytucją.

W największym skrócie, Trybunał uznał, że niezgodny z Konstytucją jest art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, w zakresie, w jakim przyznaje kierowcy zatrudnionemu w transporcie międzynarodowym zwrot kosztów za nocleg podczas zagranicznej podróży służbowej w wysokości stwierdzonej rachunkiem lub też w formie ryczałtu za nocleg.

W uzasadnieniu swojego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, że z art. 2 Konstytucji wynika zasada prawidłowej legislacji, która wyłącza stosowanie odesłań kaskadowych. Odesłanie kaskadowe polega na odesłaniu jednego przepisu do kolejnego przepisu, który z kolei odsyła do jeszcze innego przepisu. Jak stwierdził Trybunał sytuacja taka jest niedopuszczalna gdy utrudnia lub uniemożliwia dokonanie wykładni przepisów prawa, a jak przyjął Trybunał tak było właśnie w tym przypadku. Art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców odsyłał do przepisu art. 77(5) kodeksu pracy, a ten z kolei odsyłał do przepisów rozporządzeń o podróżach służbowych pracowników sfery budżetowej.

Co więcej Trybunał uzasadnił, że błędem ustawodawcy było zastosowanie tych samych przepisów dotyczących podróży służbowych incydentalnych do sytuacji pracowników kierowców zawodowych, których obowiązki służbowe polegają przede wszystkim na permanentnym pozostawaniu w podróży służbowej.

Co do pozostałych zaskarżonych przepisów Trybunał Konstytucyjny orzekł o umorzeniu postępowania.

Samo umorzenie postępowania nie jest jednak niczym pozytywnym (dla kierowców) ponieważ uzasadniając tą część swojego orzeczenia TK odnosił się do wprost do niezgodności art. 21 a) ustawy o czasie pracy kierowców z art. 2 Konstytucji.

Mówiąc najbardziej obrazowo, sytuację z umorzeniem postępowania w zakresie pozostałych zaskarżonych przepisów można porównać do domku z kart. Jeżeli delikatnie wyciągniesz kartę z góry to domek i tak będzie stał. Spróbuj jednak zrobić to samo z kartą z dołu budowli …

Najgorsze dla sytuacji Kierowców jest jednak to, że Trybunał nie odroczył wejścia w życie swojego orzeczenia. Oznacza to tyle, że wyrok TK będzie stosowany już teraz do wszystkich spraw o ryczałt za nocleg, zarówno tych toczących się w Sądach, ale także tych już zakończonych.

O konsekwencjach (negatywnych) tego wyroku dla kierowców zawodowych będę pisał w kolejnych wpisach.

Samą treść wyroku znajdziesz tutaj: http://trybunal.gov.pl/rozprawy-i-ogloszenia-orzeczen/wyroki-i-postanowienia/art/9479-podroz-sluzbowa-zwrot-kosztow-za-nocleg-podczas-zagranicznej-podrozy-sluzbowej/

Zainteresowanym polecam także lekturę komunikatu Trybunału Konstytucyjnego zawierającego zwięzłe podsumowanie motywów wydanego orzeczenia. Do czasu opublikowania pisemnego uzasadnienia orzeczenia wszystkie informacje i opinie dotyczące zapadłego wyroku będą opierały się głównie o treść tego komunikatu.

{ 26 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

igor Listopad 24, 2016 o 17:19

No teraz kierowcy musza wymagac od pracedawcow zeby w umowe o prace bylo wpisano kwote diet

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Listopad 26, 2016 o 08:19

Wyrok TK nie dotyczy diet. Dotyczy jedynie ryczałtów za nocleg. Odniesienie diet do rozporządzeń o delegacjach służbowych pracowników budżetówki nie jest kwestionowane.
Moim zdaniem nie będzie kwestionowane także w przyszłości. Przecież żaden kierowca nie zgodzi się na pracę za minimalne wynagrodzenie bez diet. Gdyby jednak ktoś kwestionował zasadność wypłaty diet to musiałby te niewypłacane diety wypłacić jako wynagrodzenie zasadnicze, a na to z uwagi na należne składki, nikt sobie nie pozwoli.
Mówiąc najprościej kwestionowanie diet nie jest w interesie przewoźników.

Odpowiedz

bogusia Listopad 27, 2016 o 17:51

a szkoda, gdyż kierowca nie jest w stanie przeżyć za granicą za 8 euro ( tyle kosztuje jeden hamburger ). co do ryczałtów, kierowca nie jest darmowym ochroniarzem pracodawcy, nie jest od pilnowania towaru, samochodu itp. za darmo. Kierowca w rzeczywistości zarabia najniższą krajową, tj. 1.350 netto. Jeśli będzie miał wypadek dostanie renty 700 zł. i co ? za tak ciężką pracę, dzięki której mamy wszyscy co jeść, RTV, AGD itp. to dzięki kierowcom i ich ciężkiej, bardzo niebezpiecznej i szkodliwej dla zdrowia pracy wszystkim lepiej się żyje. Kierowca powinien zarabiać co najmniej 10 tyś. zł. i taka jest prawda.

Odpowiedz

Piotr Listopad 25, 2016 o 08:42

Ja to widzę tak:
1. Tak się złożyło, albo miało się złożyć, że sędzia rzepliński zdążył przepchnąć jeszcze ten wyrok. Nie wiem, czy i ilu jego znajomych pracuje w kancelarii reprezentującej wnioskodawcę

2. Niezgodna jest regulacja idąca od uocz przez kp do rozporządzenia jako całość – przecież nie orzekł, że li tylko art. 21a „nie dotyczy kierowców”

3. Czasem nic to nie da członkom lobby o nazwie tlp. Zwłaszcza tym, którzy dopisywali to i owo w aktach wewnętrznych. Wszak same przepisy rozporządzenia obowiązują nadal. jeśli pracodawca na kolanie dopisał, że wypłaca należności jak w rozporządzeniu a w postępowaniu twierdzi że „delegacje” czy „diety” obejmowały ryczałt to co się zmienia gdy sąd ustali, że nie obejmowały a miały być wypłacane wg regulaminu? Chyba można ustalić, że kierowcy będzie wypłacany dodatek z jakiegokolwiek umyślonego przez pracodawcę tytułu? Sądy są strachliwe, będą sprawy w SN jak nic.

4. skoro niezgodna jest cała materia dt. należności z tytułu podróży to znaczy, że także w zakresie diet. Kwestią otwartą pozostaje co z wypłaconymi dietami. Ich ewentualnym zwrotem zwłaszcza. Nie można być trochę w ciąży. Jeśli rozumiemy wyrok w ten sposób że regulacje wewnętrzne nie mogą mieć wpływu na roszczenia o ryczałty, to nie mogą też zmieniać kwestii nienależności diet. Pierwszy przyjdzie albo US albo ZUS.

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Listopad 26, 2016 o 08:32

Panie Piotrze,
1. Cóż to Pana osobista opinia i pozwoli Pan, że pozostawię ją bez komentarza. Przewoźnicy pokazali siłę, a zastanawia powszechna zgoda z wnioskiem wszystkich stron tego postępowania.
2. Zdaniem TK niezgodny z Konstytucją jest art. 21 a ustawy o czasie pracy kierowców i mające w nim źródło kaskadowe odesłanie. Właśnie w związku z art. 21 a kierowców (ale tylko tych zawodowych z ustawy o czasie pracy kierowców) nie dotyczą także przepisy art. 77 (5) kodeksu pracy.
3. I tutaj dotyka Pan bardzo ważnego problemu tworzenia całych regulaminów na potrzeby spraw o ryczałty oraz dopisywania przepisów odsyłających w zakresie ryczałtów wprost do rozporządzeń.
Jaki ma to skutek dla kierowców zawodowych? Ano taki, że unikamy odesłania kaskadowego zakwestionowanego przez TK, a skoro go unikamy to wprost możemy żądać ryczałtów zgodnie z rozporządzeniami (bo przecież to sam pracodawca podjął decyzję, że wypłaca ryczałty za nocleg jak w rozporządzeniu).
Wszystko rozbije się o stanowisko SN’u. To od Sądu Najwyższego będzie zależało to czy zmianie ulegnie pojęcie „bezpłatnego noclegu”. Mam nadzieję, że SN podtrzyma swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie.

Odpowiedz

Piotr Listopad 26, 2016 o 12:44

Chcę też przypomnieć, że był taki czas że do kierowcy przepisy o podróżach służbowych nie znajdowały odniesienia a mimo tego w SN otrzymywał równowartość ryczałtu w drodze analogii. I tu powstaje pytanie na ile SN będzie bronił swojego stanowiska, obalając np. niektóre twierdzenia z uzasadnienia wyroku TK. Jeśli np. sędzia TK pyta jak to wygląda w 561/2006 to wypadałoby żeby wiedział, że ta kwestia była przedmiotem wypowiedzi TL.

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Listopad 27, 2016 o 12:32

I tu dochodzimy do sprawy najważniejszej. Jak na wyrok Trybunału zareaguje SN?
Nie chodzi tu o kwestie art. 21 a (który przez to orzeczenie utracił moc w zakresie ryczałtów za nocleg w zagranicznych podróżach służbowych), ale o samą interpretację pojęcie tzw. bezpłatnego noclegu” z rozporządzeń i jego relacji do rozporządzenia 561. Poczekajmy jednak na pisemne uzasadnienie wyroku.

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Listopad 26, 2016 o 08:35

I jeszcze ad. 4.
Transport i Logistyka nie kwestionują niezgodności z konstytucją przepisów dotyczących diet. Powód jest zrozumiały. Kwestionowanie przepisów o dietach istotnie zwiększyłoby ich obciążenia finansowe.
Przepisy o dietach nadal pozostają w mocy i nikt nie stwierdził ich niezgodności z konstytucją.

Odpowiedz

Michał Listopad 25, 2016 o 21:36

Witam,
Czy ten wyrok dotyczy również transportu krajowego?

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Listopad 26, 2016 o 08:43

Wyrok dotyczy jedynie przepisów w zakresie w jakim znajdują zastosowanie do kierowców wykonujących przewozy w transporcie międzynarodowym. Wyrok nie dotyczy transportu krajowego.
Trzeba jednak założyć ryzyko, że przez analogię wnioski TK będą mogły być stosowane także do spraw o ryczałty krajowe. Odesłanie kaskadowe z art. 21 a ustawy o czasie pracy odnosi się bowiem zarówno do podróży krajowych jak i zagranicznych.

Odpowiedz

bogusia Listopad 27, 2016 o 16:46

witam, w mojej ocenie ryczałt za nocleg jest w dalszym ciągu należny, bowiem utracił moc jedynie art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców. Natomiast na podstawie art. 4 powyższej ustawy do kierowców zawodowych stosuje się odpowiednio KP, a więc ( z braku 21a ustawy ) zastosowanie ma w zakresie nieuregulowanym w ustawie o czasie pracy kierowców KP i m.in. 77(2-5) KP. wobec tego ryczałt za nocleg jest należny na podstawie art. 77(5) KP w zw. z § 14 RMPiPS. Ponadto, TK nie orzekł o niekonstytucyjności ryczałtu za nocleg, a jedynie przepisu kaskadowego … a więc odniósł się do zasady że przepisy nie mogą mieć odesłań kaskadowych. To zostało uznane za niekonstytucyjne.

Odpowiedz

Piotr Listopad 27, 2016 o 19:31

Tyle że już w zwykłej informacji po rozprawie na stronie TK jest mowa o zaufaniu do prawa Pytanie czy SN pójdzie na takie koszałki opałki że pracodawcy nie wiedzieli, nie mogli i pójdą przez kierowców z torbami.

Odpowiedz

Piotr Listopad 27, 2016 o 19:41

i jeszcze jedno. Czym się różni pracodawca – przewoźnik od innego pracodawcy wyplacajacego ryczałty? Jemu nie przysługuje przywilej zaufania do prawa? TK chce doprowadzić do sytuacji w której niekonstytucyjna jest zmiana prawa jako taka. Taki wniosek płynie z tego co już jest napisane na stronie TK. Nie zajęli się samą kaskadowością ale,, zaufaniem,,. Naprawdę coś tu brzydko pachnie.

Odpowiedz

Piotr Listopad 27, 2016 o 19:48

A jeszcze zapomniałem napisać że TK KPI z SN gdyż wyraźnie twierdzi, że,, odpowiednie miejsce do spania,, z 561/2006 to to samo co,, nocleg,, i jego,, zapewnienie.

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Grudzień 13, 2016 o 07:23

To tylko pokazuje spór pomiędzy Trybunałem Konstytucyjnym a Sądem Najwyższym.

Kto ważniejszy? Każdy orzeka na innej płaszczyźnie. Ani TK nie zmusi SN do przyjęcia poglądów wyrażonych w uzasadnieniu wyroku TK (i dobrze ponieważ w tym przypadku uzasadnienie wyroku TK jest błędne) , a jak widać także TK nie jest skłonny do przyjęcia wykładni przepisów przyjętej powszechnie w orzecznictwie SN (tutaj właśnie kluczowe dla sprawy pojęcie bezpłatny nocleg).

bogusia Listopad 27, 2016 o 22:04

orzeczenia SN, dotyczące uznania, że spanie w kabinie nie jest zapewnieniem noclegu zgodnie z Rozporządzeniem o podróżach służbowych było już od 2005 roku, więc twierdzenia pracodawcy, że nie wiedzieli będzie mało wiarygodne

Odpowiedz

Piotr Listopad 28, 2016 o 09:26

SN, wrzesień 2016r. ” W sprawie istotne jest jednak to, że nie zmienił się sposób spędzania
noclegów a tylko nastąpiła określona zmiana regulacji prawnej (ustawy o czasie
pracy kierowców). Zasadnie zauważył Sąd Okręgowy, że jest to autonomiczne
ujęcie podróży służbowej w tej ustawie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 maja
2011 r., II UK 349/10). Oczywiście nie bez racji jest stwierdzenie, że podróż
służbowa to zdarzenie incydentalne w zatrudnieniu pracowniczym. Czym innym jest
stała praca w transporcie międzynarodowym czy konieczność stałych wyjazdów i
6
pracy oraz noclegów za granicą. Chodzi o to, że nawet gdyby nie było regulacji
takiej jak w ustawie o czasie pracy kierowców, to nadal aktualna byłaby kwestia
prawa do określonego noclegu dla kierowcy i kompensaty jego kosztów. Innymi
słowy zmiana ustawy o czasie pracy kierowców jedynie w pewien sposób
rozwiązała problem samej konwencji (terminologii) bo w stanie faktycznym sprawy
sposób i miejsce spędzania noclegów się nie zmieniły.
Nie jest trafne zapatrywanie pracodawcy (również w odpowiedzi na skargę),
że po uchwale Sądu Najwyższego z 19 listopada 2008 r., sygn. II PZP 11/08
sytuacja była jasna, czyli kierowcy nie mieli prawa do kompensaty kosztów noclegu,
a zmieniło się to dopiero po zmianie ustawy o czasie pracy kierowców, czyli od 3
kwietnia 2010 r. Nie można się zgodzić z tezą, że przed 3 kwietnia 2010 r. nie było
regulacji prawnej, na podstawie której można by rozliczyć koszty noclegów
pracowników wykonujących obowiązki w transporcie międzynarodowym.
Chodzi o standard noclegu. Od strony faktycznej nie było zmiany, czyli
kierowca wykonywał taką samą pracę i nocował w kabinie samochodu.”

Odpowiedz

Wojtek Grudzień 1, 2016 o 19:21

Witam a co jeżeli ,ktoś dostał od pracodawcy zwrot ryczałtów zgodnie z wytokiem sadu , czy bedzie musiał teraz oddać zasądzoną przez sąd kwotę pracodawcy ??

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Grudzień 13, 2016 o 07:26

Z pewnością pracodawca będzie chciał wznowić postępowanie. Wynik takiej sprawy i potrzeba zwrotu/braku zwrotu wypłaconych Panu ryczałtów zależy od realiów danej sprawy. Nie ma tu automatyzmu. Sąd po prostu na nowo rozpoznaje sprawę z tym, że z pominięciem niekonstytucyjnych przepisów.

Odpowiedz

asia Grudzień 2, 2016 o 16:04

panie mecenasie chciałabym wskazać wyrok TK z 2005 syg.akt. K36/03 . jak to się ma w tej sytuacji że sam art.77 (5) par.2 ,3,4 jest zgodny z art.2konstytucji RP któty to był przedmiotem badania w obecnym orzeczeniu

95

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Grudzień 13, 2016 o 07:31

Wyrok TK z 2005 dotyczy przepisu art. 77(5) jako takiego. Tymczasem nasz wyrok TK z 24.11.2016 to tzw. orzeczenie zakresowe, które moim zdaniem, ze zgodnego z konstytucją przepisu art. 77(5) „wycina” jedynie jeden jego zakres, jeden sposób interpretacji tego przepisu, dotyczący kierowców zawodowych, który zdaniem TK jest z konstytucją niezgodny.

Odpowiedz

Asia Grudzień 3, 2016 o 21:47

Panie Mecenasie wytłumaczy pan czy dobrze myślę. Jeżeli TK w 2005 roku uznał że art 77(5) art.2,3,4 jest zgodny z konstytucją i pracodawcy już wtedy mogli w regulaminie wpisywać koszty podróży to mógli się zabezpieczyć przed roszczeniami wiec nie regulując podróży w regulaminie sami sobie zgotowali tą sytuację. A teraz trybunał zakwestionował tylko art.21a czyli kaskadowe odwołanie do art.77(5)kp.czyli sam art.77(5) jest dalej konstytucyjny.

Odpowiedz

Dariusz Szczecina Grudzień 13, 2016 o 07:36

Tak ale mówimy o roku 2003 do 2005. Jeżeli TK stwierdził zgodność art. 77(5) 2, 3 i 4 z Konstytucją to jak najbardziej pracodawcy mogli (i powinni) go stosować. Proszę jednak zwrócić uwagę, że w roku 2003-2005 nie obowiązywał jeszcze art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców, ani też przepisy definiujące podróż służbową kierowców.

Odpowiedz

asia Grudzień 13, 2016 o 23:46

tak, ale w związku z tym orzeczeniem tk nie mogą pracodawcy twierdzić, że nie mogli przewidzieć takich roszczeń.
co do publikacji to nir jestem prawniczką ale cieszę się , że nie ma publikacji.
mąz tuż po wyroku stwierdził, że nie będzie publikacji a za jakiś czas nowy wyrok według regulaminu.
jest to zamęt ale biorąc pod uwagę sprawiedliwość to takie rozwiązanie może najlepsze.
pozdrawiam

Odpowiedz

PHU Bodo Wrzesień 7, 2017 o 14:54

Szkoda że dotyczy to też spraw już zakończonych bo teraz pracodawcy będą wznawiać sprawy jeśli chodzi o ryczałty za nocleg.

Odpowiedz

Patryk Wrzesień 15, 2017 o 09:48

Ale jak na umowie się wpisze coś na temat ryczałtu za nocleg ze pracodawca sie zobowiązuje to wtedy normalnie na mocy tej umowy na pewno będzie taki ryczałt obowiązywać.

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Poprzedni wpis:

Następny wpis: